Werkgroep vergulde en polychrome objecten. Bezoek De Mesdag Collectie in Den Haag

Op 9 oktober 2025 bracht de werkgroep vergulde en polychrome objecten  een werkbezoek aan de Mesdag collectie in Den Haag

In De Mesdag Collectie is de uitzonderlijke verzameling 19e -eeuwse kunst van de bekende kunstenaars en verzamelaars Hendrik Willem Mesdag en Sientje Mesdag-van Houten te zien. Zij verzamelden werken van de Franse school van Barbizon, en van de Haagse school, zoals van de broers Maris, Anton Mauve en Isaac Israëls.

Voor hun collectie bouwden zij in 1887 een museum naast hun woonhuis, waar de unieke 19e -eeuwse uitstraling bewaard is gebleven. In 1903 schonken de Mesdags dit museum aan de Nederlandse staat. Sinds 1990 wordt de collectie beheerd door de stichting van Gogh Museum. 

Het bijzondere aan de collectie vanuit het perspectief van de lijstenrestauratie is dat de lijsten in De Mesdag Collectie deels zijn gekozen door de kunstenaars en door het echtpaar Mesdag zelf. De collectie vormt daarmee een uniek ensemble dat nog altijd de smaak van de laatste kwart van de 19e eeuw reflecteert. 

Bij dit werkbezoek werden wij ontvangen door Wite de Savornin Lohman, general manager van De Mesdag Collectie en Renske Suijver, conservator van het van Gogh Museum en De Mesdag Collectie. De werkgroep had voor dit werkbezoek twee sprekers uitgenodigd: restaurator Renée Velsink en kunsthistorica Milou Goverde.

Renée Velsink: is zelfstandig restaurator van schilderij- en spiegel lijsten en heeft sinds 1996 als zelfstandig restaurator de lijsten uit de collectie onder haar hoede in opdracht van het van Gogh Museum. Zij kon ons alles vertellen over de bijna dertig jaar lange restauratiegeschiedenis van de lijsten uit de collectie. De eerste jaren werd er begonnen met consolidatie van de grondering/los materiaal op zaal, in de jaren daarop kwamen er jaarlijks een aantal lijsten voor restauratie naar haar atelier.

De 19e-eeuwse lijsten bleken intensief om te behandelen. De hechting van pâte en grondering op het hout, de kwetsbaarheid van de vaak uitbundige ornamenten en, niet te vergeten, de haast waarmee de lijsten destijds vaak gemaakt werden heeft ertoe geleid dat vrijwel geen enkele lijst ongeschonden was gebleven. Daarnaast hadden de lijsten in het verleden lange tijd in slechte klimatologische omstandigheden gehangen en zijn ze veelvuldig gehanteerd. Inmiddels is vrijwel de hele collectie gerestaureerd. 

Milou Goverde: is kunsthistorica, zelfstandig onderzoeker en adviseur. In 2024 verscheen haar boek Kunst omkaderd. Lijsten in de collectie negentiende-eeuwse schilderkunst over de verzameling van Museum Boijmans Van Beuningen. Zij heeft weliswaar geen onderzoek gedaan naar de lijsten uit De Mesdag Collectie maar heeft ons veel kunnen vertellen over de negentiende-eeuwse lijst in het algemeen, verschillende veelvoorkomende stilistische types en de kunsthistorische context van kunstenaars, verzamelaars, handelaren en museumdirecteuren en de rol van de lijstenmaker.

 

Het was heel inspirerend om met een grote groep (18 mensen) in detail naar de lijsten te kijken en te praten over de behandelingen en de materiaal technische aspecten ervan. De groep bestond uit lijsten restauratoren, schilderijrestauratoren en conservatoren. Het werkbezoek werk afgesloten met een gezellige lunch bij café Blossom in Den Haag.

Tess Graafland, Eric Berhard en Ariaan van Lelyveld

Wil je meer weten over de werkgroep Schilderij en spiegellijsten, vergulde objecten en polychromie of je hierbij aansluiten? Klik op de link voor meer informatie.